De gesp

De gesp is een van de meest voorkomende bodemvondsten. Voor de determinatie van gespen gebruik ik vaak de website van Chris Marshall. Chris, zelf een actief zoeker, heeft deze informatie eind jaren 80 verzameld uit diverse universiteits-bibliotheken en tijdschriften voor metaaldetectie. Hierna zijn de gegevens gepubliceerd in Treasure Hunting Magazine. Hoewel de gegevens zo’n 20 jaar oud zijn is mijn ervaring dat de informatie nog steeds heel bruikbaar is.

Ik zal hier met een aantal voorbeelden aantonen hoe de determinatie werkt. Alhoewel de determinatie betrekking heeft op engelse vondsten, kunnen we deze ook toepassen op gespen uit Nederland. Versiering van kleding en schoeisel was een wijdverbreid verschijnsel. Zelfs de gespen uit de periode die wordt aangeduid als ‘Anglo Saxon’ heeft analogie aan de Merovingische en Karolingische vondsten uit Nederland.

Bronzen gesp

De website is ingedeeld in periodes, per periode treffen we een tekening met een begeleidende beschrijving van de verschillende types aan, de zogenaamde catalogus. De eerste gesp is van brons, een vondst van 2 weken geleden. We komen deze gesp tegen in deel 6 van Chris’ website als type IIB.

Gespen uit de periode 1300-1500

Deze types worden omschreven als asymmetrisch met een dubbele lus en een centraal scharnier. De gesp wordt aangeduid als een ‘locking buckle’, de extra arm diende om de gesp te borgen. Deze is vaak afgebroken wanneer de gesp gevonden wordt (nummer 94 op de afbeelding).

Rijkelijk gedecoreerde gespen uit de 18e eeuw

De volgende gesp is een vondst van een aantal jaren geleden. Dit is een zilveren gesp, ingelegd met kristallen steentjes. Aan de hand van de aanwezige zilverkeuren was te achterhalen dat de gesp van franse makelij is. Dit type komt voor in deel 10 en wordt aangeduid als ‘Georgian’, dat wil zeggen uit de periode van de Britse koningen George I tot en met George IV (18e eeuw). Uit deze periode worden de meeste gespen gevonden. Het gaat hier om een schoengesp, zie type 9 en 10 op de tekening. In de catalogus wordt hij omschreven als gedecoreerd, met rechte hoeken en uit de periode 1730 tot 1760.

Het werk van Chris is een dankbaar instrument voor het determineren van gespen. Zijn werk wordt veelvuldig op verschillende Nederlandse websites geciteerd. De beschikbare informatie is vrijelijk te gebruiken.